Türkiye’den Büyük Yapay Zekâ Hamlesi: 5 Milyon Kişiye Eğitim Verilecek
Türkiye, 2026-2030 dönemini kapsayan Yapay Zekâ Eylem Planı ile insan kaynağından veri altyapısına, yatırımlardan robotik teknolojilere kadar geniş kapsamlı bir dönüşüm sürecine hazırlanıyor. Plan kapsamında 24 ay içinde 5 milyon kişiye yapay zekâ okuryazarlığı eğitimi verilmesi, en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının harekete geçirilmesi ve Türkiye’nin kendi yapay zekâ kapasitesinin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından haziran ayında duyurulan 2026-2030 Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı yayımlandı.
“Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” temasıyla hazırlanan plan, dört ana eksen altında 16 öncelikli eylemi kapsıyor. Türkiye’nin yapay zekâ alanında yalnızca teknolojiyi kullanan değil, veri ve hesaplama altyapısını geliştiren, kendi modellerini üreten ve uluslararası alanda söz sahibi olan ülkeler arasına girmesi amaçlanıyor.
5 MİLYON KİŞİYE YAPAY ZEKÂ OKURYAZARLIĞI
Planın en dikkat çekici hedeflerinden biri insan kaynağına yönelik olacak.
Hayata geçirilecek Ulusal Yapay Zekâ Okuryazarlığı ve Güvenli Kullanım Programı kapsamında 24 ay içerisinde 5 milyon vatandaşa ulaşılması planlanıyor.
Programla yapay zekâ teknolojilerinin güvenli, bilinçli, etik ve üretken biçimde kullanılmasının yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Ayrıca Ulusal Yapay Zekâ Yetenek Programı ile 2030'a kadar 1 milyon çalışanın mesleki dönüşüm değerlendirmesinden geçirilmesi öngörülüyor. Türkiye'ye uluslararası yetenek çekilmesi kapsamında ise 500 yabancı uzmanın araştırma, girişimcilik ve eğitim faaliyetlerine katılması planlanıyor.
ULUSAL VERİ KÜTÜPHANESİ KURULACAK
Türkiye’nin yapay zekâ çalışmalarında ihtiyaç duyduğu veri altyapısının geliştirilmesi amacıyla Ulusal Veri Kütüphanesi oluşturulacak.
Güvenli veri alanları kurulurken, kurum ve şirketlerin yapay zekâ kullanım kapasitesini artırmayı amaçlayan Yapay Zekâ Şampiyonları Programı da uygulamaya alınacak.
Yapay zekâ alanındaki etik ve hukuki çerçevenin güçlendirilmesi amacıyla kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplum temsilcilerinin yer alacağı Ulusal Yapay Zekâ Etik Kurulu kurulacak.
TÜRKPATENT bünyesinde ise yapay zekâ teknolojileri ve bu teknolojileri kullanan buluşlara yönelik başvuruların hızlandırılması amacıyla “Yapay Zekâ Hızlı Hat” uygulaması başlatılacak.
EN AZ 10 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM HEDEFİ
Planın en büyük başlıklarından birini hesaplama ve veri merkezi altyapısı oluşturuyor.
Türkiye’de rekabetçi ve düşük karbonlu ulusal hesaplama altyapısı kurulması hedeflenirken, ilk altı ay içerisinde Ulusal Yapay Zekâ Hesaplama Stratejisi ve uzun vadeli yatırım planının yayımlanması öngörülüyor.
Plan dönemi boyunca özel sektör ağırlıklı olmak üzere en az 10 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesi hedefleniyor.
2030'a kadar en az 1 gigavat veri merkezi kurulu gücüne ve 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik alım anlaşması hacmine ulaşılması amaçlanıyor.
“HERKES İÇİN GPU” PROGRAMI
Girişimler, KOBİ’ler, üniversiteler ve araştırmacıların yüksek kapasiteli işlem gücüne erişimini kolaylaştırmak amacıyla “Herkes İçin GPU Programı” başlatılacak.
Program kapsamında farklı kullanıcı grupları için özel erişim ve tahsis kotaları oluşturulacak. Enerji verimliliği, veri güvenliği, hizmet sürekliliği ve fikri mülkiyet haklarının korunması da sistemin temel kriterleri arasında yer alacak.
KAMU BÜTÇESİNDEN YAPAY ZEKÂYA PAY
Kamu kurumlarının da yapay zekâ dönüşümünde öncü rol üstlenmesi planlanıyor.
Toplam kamu yatırım programları bütçesinden yapay zekâ projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması öngörülüyor.
Sağlık, enerji, akıllı üretim, kalite kontrol ve coğrafi bilgi sistemleri başta olmak üzere çeşitli alanlarda sektörel yapay zekâ pilot projeleri uygulanacak.
KOBİ’lerin dönüşümünü hızlandırmak amacıyla “Yapay Zekâ Kupon ve Hazır Çözüm Paketleri Programı” da devreye alınacak.
25 MİLYAR LİRALIK İKİ FARKLI FON
Yapay zekâ araştırmaları ve girişimlerinin finansmanı için iki ayrı destek mekanizması kurulacak.
Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu üzerinden 10 milyar liralık kaynak sağlanması, desteklenen projelerin yüzde 40'ının pilot veya prototip aşamasına ilerlemesi hedefleniyor.
Bunun yanında 15 milyar liralık Yapay Zekâ Büyüme Fonu oluşturularak en az 20 girişimin Seri A/B veya ölçeklenme yatırımlarına katkı verilmesi planlanıyor.
Böylece yapay zekâ alanında oluşturulacak iki fonun toplam büyüklüğü 25 milyar liraya ulaşacak.
YAPAY ZEKÂ BÜYÜME BÖLGELERİ KURULACAK
Plan kapsamında Türkiye’nin farklı bölgelerinde yapay zekâ büyüme bölgeleri ve bölgesel mükemmeliyet merkezleri kurulacak.
Büyük ölçekli veri merkezi ve yapay zekâ yatırımları için enerji altyapısı hazır kampüsler oluşturulurken, KOBİ ve araştırmacılara hızlı prototipleme imkanları sağlanacak.
Büyüme bölgelerinde kurulacak çok kiracılı “yapay zekâ fabrikalarının” da ulusal hesaplama kapasitesinin temel unsurlarından biri olması amaçlanıyor.
ROBOTİK VE OTONOM SÜRÜŞTE YERLİ KAPASİTE ARTIRILACAK
Türkiye, fiziksel yapay zekâ ve robotik teknolojilerinde de yerli üretim kapasitesini artırmayı hedefliyor.
Savunma sanayisinde geliştirilen robotik ve otonom sistem yeteneklerinin sivil alanlarda kullanılmasına yönelik programlar uygulanacak.
2027 sonuna kadar 3 öncelikli pilot uygulama, 2 üniversite-sanayi robotik merkezi, 3 test sahası ve 3 savunmadan sivile teknoloji transferi projesinin başlatılması planlanıyor.
2030'a kadar ise 5 ihracat veya ortak geliştirme anlaşmasının imzalanması hedefleniyor.
5 ÜLKEYLE YAPAY ZEKÂ ANLAŞMASI HEDEFİ
Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki uluslararası iş birliklerini genişletmesi de planın hedefleri arasında bulunuyor.
2027 sonuna kadar en az 5 ülkeyle ikili yapay zekâ iş birliği çerçeve anlaşması yapılması amaçlanıyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da Türkiye’nin yapay zekâ dönüşümünde yalnızca teknolojiyi takip eden değil, geliştiren ve üreten ülkelerden biri olmasının hedeflendiğini belirtti. Kacır, insan kaynağı, AR-GE altyapısı, girişimcilik ekosistemi ve üretim kapasitesiyle Türkiye’nin yapay zekâ yatırımları açısından uluslararası bir merkez haline getirilmek istendiğini ifade etti.
#YapayZeka #Teknoloji #Türkiye #DijitalDönüşüm #SanayiVeTeknoloji
