İran’da hafta sonu yaşanan gelişmeler ve artan askeri gerilim, hem bölgesel siyasette hem de küresel enerji piyasalarında büyük dalgalanmalara yol açtı.
İran’da liderlik değişimi
İran yönetimi, pazar günü yaptığı açıklamayla saldırılarda hayatını kaybeden dini lider Ali Hamaney’in yerine oğlu Mücteba Hamaney’in dini lider olarak atandığını duyurdu. Bu karar, çatışmaların ilk haftasında ülke yönetiminde sertlik yanlısı çizginin devam edeceği şeklinde yorumlandı.
Petrol tesisleri hedef alındı
Hafta sonu boyunca İran genelinde gerçekleştirilen yeni hava saldırılarında petrol depoları da dahil olmak üzere çok sayıda stratejik nokta vuruldu. Uzmanlar, saldırıların küresel enerji arzına yönelik riskleri artırdığına dikkat çekiyor.
Petrol fiyatları sert yükseldi
Gerilimin etkisi pazartesi sabahı piyasalara da yansıdı. Asya işlemlerinde Brent petrol fiyatı yüzde 24 artarak 114,74 dolara çıkarken, ABD ham petrolü yüzde 26’nın üzerinde yükselerek 114,78 dolardan işlem gördü.
Asya borsalarında sert düşüş
Bölgedeki gelişmeler Asya-Pasifik piyasalarında panik satışlarına neden oldu:
-
Nikkei 225 endeksi yüzde 7’den fazla geriledi.
-
Hang Seng Index yaklaşık yüzde 3 düşüş yaşadı.
-
S&P/ASX 200 yüzde 4’ün üzerinde değer kaybetti.
-
KOSPI endeksinin yüzde 8’den fazla düşmesi üzerine işlemler geçici olarak durduruldu.
Güney Kore borsasında devre kesici sistemi devreye girerek işlemler 20 dakika süreyle askıya alındı. Bu mekanizma, çarşamba günü yaşanan yüzde 12’lik düşüşün ardından ikinci kez uygulandı.
Hürmüz Boğazı’nda trafik durma noktasında
Dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiği savaşın başlamasından bu yana büyük ölçüde aksadı. Analistler, boğazdaki tıkanıklığın mart ayı sonuna kadar sürmesi halinde petrol fiyatlarının 150 dolar seviyesine kadar çıkabileceği uyarısında bulunuyor.
Ekonomistlerden uyarı
Ekonomist Adnan Mazarei, petrol fiyatlarındaki hızlı yükselişin beklenen bir gelişme olduğunu belirterek, piyasanın çatışmaların kısa sürede sona ermeyeceği ihtimalini fiyatlamaya başladığını söyledi.
Trump: “Küçük bir bedel”
ABD Başkanı Donald Trump ise petrol fiyatlarındaki yükselişi değerlendirirken, İran’ın nükleer kapasitesini ortadan kaldırmanın kısa vadede bazı ekonomik maliyetler doğurabileceğini ancak bunun “küçük bir bedel” olduğunu ifade etti.
ABD Enerji Bakanlığı ise yaptığı açıklamada, İran’ın enerji altyapısına yönelik saldırıların ABD tarafından değil, İsrail tarafından gerçekleştirildiğini belirterek, artan yakıt fiyatlarına rağmen Washington yönetiminin doğrudan sorumlu olmadığını vurguladı.
