Trump, kendi sosyal medya hesabı Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, “İran İslam Cumhuriyeti ile anlaşma tamamlandı” ifadelerini kullandı. Anlaşma kapsamında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasının kaldırılması öngörülüyor.
Trump açıklamasında, “Petrol akmaya başlasın” diyerek Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamaların kaldırılacağını belirtti. Ayrıca Lübnan da dahil olmak üzere farklı cephelerde süren askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirileceğinin duyurulacağını ifade etti.
Anlaşmanın duyurulmasından kısa süre önce arabulucu rolü üstlenen Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de ABD ile İran arasında barış anlaşmasına varıldığını açıkladı. Şerif, yoğun görüşmelerin ardından iki ülkenin mutabakata ulaştığını belirterek, resmi imza töreninin 19 Haziran’da İsviçre’de yapılacağını duyurdu.
İran’ın yarı resmi haber ajansı Mehr ise imzalanması beklenen 14 maddelik mutabakat taslağının ayrıntılarını paylaştı. Taslakta; Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı ateşkes, ABD’nin İran’ın iç işlerine karışmama taahhüdü, deniz ablukasının kaldırılması, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, İran petrolüne yönelik yaptırımların kaldırılması ve İran’ın nükleer silah üretmeme taahhüdünün yinelenmesi gibi başlıklar yer aldı.
Mutabakat kapsamında ABD ve müttefiklerinin İran için en az 300 milyar dolarlık yeniden inşa planları sunacağı da iddia edildi. Nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacağı belirtildi.
Türkiye’den de anlaşmaya ilişkin ilk değerlendirmeler geldi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD ile İran arasındaki savaşın sona erdirilmesi amacıyla varılan mutabakatı memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise anlaşmanın bölge için kalıcı huzur ve güven ortamına vesile olmasını temenni etti.
Avrupa’dan yapılan açıklamalarda da anlaşmanın bölgesel istikrar ve küresel ekonomi açısından önemli bir fırsat olduğu vurgulandı. İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya liderleri, bu adımın savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması açısından kritik önemde olduğunu belirtti.
Anlaşma öncesi saatlerde İsrail’in Beyrut’un güney banliyölerine yönelik hava saldırısı, sürece dair endişeleri artırmıştı. Trump, İsrail’in saldırısıyla ilgili olarak “olmaması gerekirdi” değerlendirmesinde bulundu ve tüm taraflara geri adım atma çağrısı yaptı.
Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasıyla birlikte dünya enerji piyasalarında da rahatlama beklentisi oluştu. Ancak uzmanlar, deniz trafiğinin savaş öncesi seviyeye dönmesinin zaman alabileceğine dikkat çekiyor.
Bölgeyi aylardır savaşın eşiğinde tutan kriz, imzaların atılmasıyla yeni bir döneme girebilir. Ancak anlaşmanın sahada uygulanıp uygulanmayacağı ve tarafların taahhütlerine ne ölçüde bağlı kalacağı önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
#ABD #İran #Trump #HürmüzBoğazı #Ortadoğu #BarışAnlaşması #Lübnan #Körfez #Diplomasi #DünyaGündemi
