CUMHURİYET’E UZANAN TARİHİ YOLCULUKTA 103 YIL
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanının üzerinden 103 yıl geçti. Milli Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasının ardından yeni Türk devletinin yönetim biçimi, 29 Ekim 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Cumhuriyet olarak ilan edildi.
Cumhuriyet’e uzanan tarihi süreç, Mustafa Kemal Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkmasıyla başlayan Milli Mücadele yıllarında şekillendi.
23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılmasıyla millet egemenliğine dayalı yeni yönetimin temelleri atılırken, 24 Temmuz 1923’te Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanması Türkiye’nin bağımsızlığının uluslararası alanda tanınmasında önemli bir dönüm noktası oldu.
Ankara’nın 13 Ekim 1923’te başkent ilan edilmesinin ardından yeni devletin yönetim biçiminin kesin olarak belirlenmesi gündeme geldi.
“YARIN CUMHURİYET İLAN EDECEĞİZ”
28 Ekim 1923 akşamı Mustafa Kemal Paşa, yakın çalışma arkadaşlarını Çankaya Köşkü’nde bir araya getirdi.
Tarihe geçen yemekte Mustafa Kemal Paşa, “Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz” diyerek yeni yönetim biçimine ilişkin kararını açıkladı.
Gecenin ilerleyen saatlerinde İsmet Paşa ile birlikte anayasal düzenlemenin hazırlıkları yapıldı ve Cumhuriyet’in ilanına ilişkin teklif ertesi gün TBMM gündemine taşındı.
CUMHURİYET 29 EKİM’DE İLAN EDİLDİ
29 Ekim 1923’te TBMM’de gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda 1921 Anayasası’nda değişiklik yapılarak Türkiye Devleti’nin yönetim biçiminin Cumhuriyet olduğu kabul edildi.
Saat 20.30’da yapılan oylamada, oturuma katılan 158 milletvekilinin tamamının oyuyla Cumhuriyet ilan edildi.
Karar, Meclis’te “Yaşasın Cumhuriyet” sesleri ve alkışlarla karşılandı.
ATATÜRK İLK CUMHURBAŞKANI SEÇİLDİ
Cumhuriyet’in ilan edilmesinin ardından aynı gün yapılan seçimde Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı oldu.
Atatürk, Meclis kürsüsünde yaptığı konuşmada yeni devletin geleceğine olan inancını dile getirerek, “Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır” mesajını verdi.
Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte devlet başkanlığı meselesi çözüme kavuşurken hükümet sisteminde de yeni bir dönem başladı.
İlk hükümeti kurma görevi İsmet Paşa’ya verilirken, Fethi Bey TBMM Başkanlığına seçildi.
29 EKİM MİLLİ BAYRAM OLDU
Cumhuriyet’in ilanı Türkiye genelinde büyük coşkuyla karşılandı. 1924 yılında yayımlanan kararnameyle 29 Ekim’in törenlerle kutlanması kararlaştırıldı.
1925 yılında yapılan yasal düzenlemeyle 29 Ekim, Cumhuriyet Bayramı olarak milli bayramlar arasındaki yerini aldı.
Çankaya Köşkü’nde 28 Ekim 1923 gecesi söylenen “Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz” sözü ise aradan geçen 103 yılın ardından Cumhuriyet’e uzanan tarihi yolculuğun en güçlü simgelerinden biri olmaya devam ediyor.
#29Ekim #CumhuriyetBayramı #MustafaKemalAtatürk #TürkiyeCumhuriyeti #TBMM #Cumhuriyet
