Jürinin Kararı ve Davanın Arka Planı
Süreç, New Mexico Başsavcısı Raul Torrez’in 2023 yılında Meta’ya karşı açtığı davayla başladı. Başsavcılık, şirketin platformlarında çocukları çevrim içi avcılara karşı korumakta başarısız olduğunu, ürünlerinin güvenli olduğu konusunda tüketicileri yanıltarak Haksız Ticari Uygulamalar Yasası'nı ihlal ettiğini savundu.
Geçtiğimiz mart ayında jüri, Meta’yı çocukların güvenliğini tehlikeye atmaktan sorumlu bularak şirkete ilk etapta 375 milyon dolar tazminat cezası kesmişti. Yargılama sürecinde savcılık makamı, Meta algoritmalarının yetişkin kullanıcıları ergenlerin içeriklerine yönlendirdiğini ve şirketin gençlere yönelik risklere dair iç bulgularını kasıtlı olarak gizlediğini kanıtladı.
Kararın ardından açıklama yapan Başsavcı Raul Torrez, "Bu dava her zaman çocukları korumak, ailelerin yanında durmak ve dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinden birinin gençleri tehlikeye atan uygulamalardan sonuçlarına katlanmadan kazanç sağlayamamasını güvence altına almakla ilgiliydi" dedi.
Para Cezası Nereye Harcanacak?
Mahkeme kararına göre, 567 milyon dolarlık fonun kullanım alanı titizlikle belirlendi:
-
Ruh Sağlığı: Toplam tutarın yaklaşık dörtte üçü doğrudan gençlerin ruh sağlığı tedavilerine aktarılacak ve ödemeler beş yıla yayılacak.
-
Önleme ve Farkındalık: Kalan fon ise farkındalık programları, tarama, değerlendirme, yönlendirme ve koordinasyon projeleri ile uygulama süreçlerine ayrılacak.
Meta’dan Radikal Özellik Kısıtlamaları ve Temyiz Hamlesi
New Mexico Yargıcı Bryan Biedscheid, otomatik oynatma, sonsuz kaydırma, beğeni sayıları, anlık bildirimler ve algoritmik öneriler gibi kullanıcı etkileşimini artıran özelliklerin ergenler üzerinde yıkıcı etkiler yarattığına dikkat çekti. Yargıç kararıyla birlikte Meta'ya şu bağlayıcı yükümlülükler getirildi:
-
18 yaşın altındaki kullanıcılar için anlık bildirimler sınırlandırılacak.
-
Gençlerin günlük kullanım süresi aylık 90 saatle (günlük ortalama yaklaşık 3 saat) sınırlandırılacak.
-
Genç profillerinde "beğeni sayıları" gizlenecek.
-
New Mexico'da 13 yaşın altındaki çocukların Facebook ve Instagram'ı kullanmasını engellemek için ek tedbirler alınacak.
-
Meta, yükümlülüklerini yerine getirdiğine dair yılda iki kez mahkemeye rapor sunacak.
Karara tepki gösteren Meta cephesi ise AFP’ye yaptığı açıklamada kararı tanımadıklarını belirterek şu ifadeye yer verdi:
"Karara katılmıyoruz ve temyize gideceğiz. Gençleri çevrim içi ortamda koruma konusundaki sicilimize güveniyoruz ve gerçekleri çarpıtan iddialara karşı kendimizi savunmayı sürdüreceğiz."
Küresel Boyutta Emsal Teşkil Ediyor
ABD genelinde sosyal medya şirketlerini çocukların ruh sağlığına verdikleri zararlar nedeniyle sorumlu tutmayı amaçlayan binlerce dava bulunuyor. Meta hakkında benzer iddialarla dava açan eyalet sayısı 30'u aşarken, ağustos ayında California'nın Oakland kentinde benzer bir davanın görülmeye başlaması bekleniyor. Uzmanlar, New Mexico’daki bu devasa cezanın ve getirilen kısıtlamaların, ülke genelindeki diğer dava süreçlerine ve teknoloji devlerinin küresel algoritmik politikalarına yön verebilecek nitelikte tarihi bir emsal teşkil ettiğini vurguluyor.