Bu hafta Hürmüz Boğazı’ndan geçen ve Çin’e ait olduğu belirtilen “Iron Maiden” adlı yük gemisi, Ortadoğu’daki çatışmaların deniz ticaretine etkisini gözler önüne serdi. Bloomberg ve Kpler verilerine göre gemi, sinyalini “Sipariş Üzerine”den “Sahibi Çin” olarak değiştirdi. Aralık ayından bu yana Basra Körfezi’ndeki çeşitli sevkiyatlarda görev alan gemi, bölgede çatışmaların tırmanmasıyla birlikte neredeyse durma noktasına gelen boğaz trafiğini temsil ediyor.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD ve İsrail’in saldırılarına karşılık Hürmüz Boğazı’nı kapattığını ve geçiş yapan gemilere müdahale edileceğini açıklamıştı.
Çin’in enerji tedarikinde hürmüz bağımlılığı
Çin, Basra Körfezi’nden büyük miktarda ham petrol ve LNG ithal ediyor. Uluslararası verilere göre Hürmüz Boğazı’ndan günlük geçen yaklaşık 15 milyon varil ham petrolün 5,4 milyon varili Çin tarafından satın alınıyor. LNG tarafında ise Çin’in ithalatının yaklaşık yüzde 29’u Katar ve BAE’den geliyor.
Bu durum boğazda yaşanabilecek olası bir kesintinin Çin için ciddi bir arz güvenliği sorununa dönüşme riskini artırıyor.
İç piyasayı koruma önlemleri
Pekin yönetimi, devlete ait rafinerilere dizel ve benzin ihracatını geçici olarak askıya aldı. Uzmanlar bu adımın, olası arz kesintilerine karşı iç piyasadaki yakıt tedarikini güvence altına alma amacı taşıyan stratejik bir önlem olduğunu değerlendiriyor.
Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsü Direktörü Michal Meidan, Hürmüz’de LNG akışında yaşanabilecek bir kesintinin petrol kadar kolay yönetilemeyeceğini belirterek gaz tarafında yaşanacak bir aksamanın Çin için daha büyük sorun yaratabileceğini ifade etti.
Alternatif kaynaklar kısıtlı
Uzmanlara göre Rusya’dan ek petrol ve gaz tedariki sınırlı kalabilir. Boru hattı ve LNG projelerinin kapasite açısından yetersiz olması nedeniyle Çin’in alternatif kaynaklara yönelmesi kısa vadede sorunu tam olarak çözemeyebilir.
Londra merkezli Verisk Maplecroft uzmanı Kaho Yu ise asıl kırılganlığın Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat güvenliği olduğunu vurgulayarak alternatif kaynakların yalnızca geçici çözüm sağlayabileceğini belirtti.
Geçici tamponlar yapısal bağımlılığı değiştirmiyor
Uzmanlar, Çin’in ihracat kısıtlamaları ve stok yönetimi gibi önlemlerinin kısa vadede piyasayı koruyabilecek tamponlar oluşturduğunu ancak Asya’nın deniz yoluyla enerji ithalatına olan yapısal bağımlılığını değiştirmediğini ifade ediyor.