Eğitim hayatı ve akademik kariyeri
1947 yılında Avusturya’nın Bregenz kentinde Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Ortaylı, iki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç etti. Eğitim hayatına İstanbul Avusturya Lisesi’nde başlayan Ortaylı, daha sonra Ankara Atatürk Lisesi’nde öğrenimine devam etti.
1969 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ile Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nden mezun oldu. Yüksek lisansını Chicago Üniversitesi’nde, ünlü tarihçi Halil İnalcık danışmanlığında tamamladı. 1974 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” başlıklı teziyle doktorasını aldı.
1989 yılında profesör unvanını alan Ortaylı, uzun yıllar Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde İdare Tarihi Anabilim Dalı Başkanlığı görevini yürüttü. Akademik kariyeri boyunca Cambridge Üniversitesi, Oxford Üniversitesi, Viyana Üniversitesi ve Roma Üniversitesi gibi dünyanın saygın kurumlarında misafir öğretim üyeliği yaptı.
Topkapı Sarayı ve akademik çalışmaları
Ortaylı, 2005-2012 yılları arasında Topkapı Sarayı Müzesi başkanlığı görevini üstlendi. Emekliliğinin ardından ise Galatasaray Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi bünyesinde ders vermeyi sürdürerek genç nesillere tarih ve kültür alanında katkı sağlamaya devam etti.
Akademik kariyeri boyunca çok sayıda makale ve kitap kaleme alan Ortaylı, 2001 yılında Aydın Doğan Ödülü’ne, 2017 yılında ise Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görüldü.
30 bin kitaplık kütüphane
Hayatı boyunca geniş bir kişisel kütüphane oluşturan Ortaylı’nın yaklaşık 30 bin ciltlik kitap koleksiyonu bulunuyordu. Ünlü tarihçi, yıllar önce yaptığı açıklamada bu kütüphaneyi Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi’ne bağışlayacağını duyurmuştu.
Çok sayıda eser kaleme aldı
Osmanlı ve Türk tarihine ilişkin önemli çalışmalar ortaya koyan Ortaylı’nın en bilinen eserleri arasında “İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı”, “Osmanlı Barışı”, “Türkiye’nin Yakın Tarihi”, “Türklerin Tarihi” ve “Bir Ömür Nasıl Yaşanır?” gibi kitaplar yer alıyor.
Çok sayıda dil biliyordu
İlber Ortaylı; Almanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca, Rusça ve Farsça başta olmak üzere birçok dili ileri seviyede biliyordu. Ayrıca Latince, İbranice, Antik Yunanca ve bazı Slav dilleri üzerinde de akademik düzeyde hakimiyeti bulunuyordu.
Ailesi ve özel hayatı
Ortaylı, 1981 yılında Ayşe Özdolay ile evlendi. Bu evlilikten Tuna adında bir kızı dünyaya geldi. Çift 1999 yılında ayrıldı.
Sağlık sorunları ve vefatı
Diyabet ve böbrek rahatsızlığı nedeniyle bir süredir tedavi gören Ortaylı’nın haftada üç gün diyalize girdiği öğrenildi. Son günlerde rahatsızlıklarının yeniden artması üzerine hastaneye kaldırılan ünlü tarihçi, yoğun bakımda sürdürülen tedaviye rağmen hayatını kaybetti.
Türk tarihçiliğinin önemli isimlerinden biri olan İlber Ortaylı, akademik çalışmaları ve entelektüel birikimiyle uzun yıllar hafızalarda yer etmeye devam edecek.